Güler Psikoloji - Blog

Siber İlişkiler: Sevgi Mi Simülasyon Mu?

Günümüzde romantik ilişkilerin birçoğu sanal olarak başlıyor. Bunlardan bazıları sürdürülebilir ve sağlıklı ilişkilere dönüşürken kimilerinin sonucu hüsran oluyor. İlişkilerin nasıl sonlanacağı ise bireylerin kişisel farkındalıkları, doğru iletişim kurma becerileri, dürüstlükleri ve gerçekçilik algıları belirliyor. Ayrıca engellerin üstesinden gelme azmi de ilişkinin geleceği üzerinde rol oynuyor.

Son yıllarda sosyal paylaşım sitelerinin artışı ile birlikte kendini gösteren internet, bağımlılığın yanı sıra uzaktan yaşanan ilişkileri, nam-ı diğer sanal ilişkileri beraberinde getiriyor. Siber ilişki olarak da tanımlanan bu ilişki türünde çiftler birbirini hiç görmeden konuşmaya başlıyor ve bir süre sonra söz konusu paylaşımlar ilişki adını alıyor.

Sanal İlişki Nedir?

Sanal ilişki ya da çevrim içi ilişki, sevgililerin fiziksel olarak bir arada bulunmadığı ve online olarak iletişim kurduğu ilişkilerdir. Sanal ortamdaki ilişkilerde yüz yüze görüşmek ve fiziksel temas öncelikli değildir. Mesajlaşmak, görüntülü iletişim kurmak ya da telefonla konuşmak ilişkinin devam etmesi için önemlidir.

Sanal ortamda ilişki, bireylere pek çok avantaj sağlar. Örneğin bu ilişkiler çoğunlukla daha az maliyetlidir. Çiftlerin yemeğe ya da sinemaya gitmek gibi aktiviteler için bütçe ayırmalarına gerek kalmaz. Görüşmek istediklerinde çiftlerin internete bağlanmaları ve iletişim kurmaları yeterlidir. Ayrıca zamanı az ve yoğun çalışan bireyler için de daha konforlu bir ilişki çeşidi olabilir. Bunlarla birlikte online dating, çatışma ve kavga düzeyini de azaltabilir.

Sanal ilişkilerin belli avantajları olduğu gibi dezavantajları da vardır. Sanal flörtler yalnızca online yürüdüğü için sadakatsizliğe daha eğilimli olabilir. Ayrıca fiziksel olarak bir arada bulunmayı seven ve birlikte çeşitli aktivitelere katılmak isteyen bireylere tatmin edici bir ilişki sunmayabilir. Sanal ilişkide yapılabilecek şeyler sınırlı olduğundan fiziksel olarak iletişim kurulabilen ilişkilere nazaran daha sıkıcı hâle gelebilir.

Kısaca, “internet aracılığı ile yapılan ilişki” şeklinde ifade edilebilecek olan sanal ilişkiyi, “internet üzerinden kurulan iletişim yollarıyla yapılan, yüz yüze olmayan, fiziksel yakınlık ve bedensel temasın bulunmadığı ilişki” şeklinde tanımlayabiliriz. Sanal ilişkide, ses ve görüntünün olduğu görüşme ortamları da bulunmakla birlikte genellikle bedensel temastan yoksun ve yüz yüze olmayan bir ilişkidir diyebiliriz.  Bu tür ilişkilerde iletişim çeşitli araçlarla gerçekleştirildiğinden kişiler kolaylıkla hayali kimlikler kurgulayabilmekte, fiziksel ve kişilik özelliklerini olduğundan farklı gösterebilmekte, aldatma ve yalana dayalı bir dünya oluşturabilmektedirler. Bu gerçeklik ise, sanal ilişkileri güvenilirliğini sarsmakta ve bu tür ilişkilere temkinli yaklaşılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak her şeye rağmen gün geçtikçe daha çok kişi çeşitli şekillerde sanal ilişkiler kurmakta, bir kısmı bu ilişkileri gerçek hayata da taşımaktadır. Zaman zaman mutlu sonla biten ilişkiler olduğu gibi, bu tür ilişkilerin gerçek hayata taşınması sonucu değişik mağduriyetlerin yaşandığına da tanık olabilmekteyiz.

Sanal İlişkiler “Gerçek” Mi, Sanal Mı?

Görmeden, dokunmadan, yaşansa da sanal aşklar; yaşayanlar için bir anlamı var. Kimi zaman yalnızlığı paylaşmak adı, kimi zamansa mutluluğu, hüznü, yaşanılan her anı. Saatler boyunca süren telefon görüşmeleri, e-mailler, anlık mesajlaşma sağlayan programlar ve diğerleri. Yaşanan siber (sanal) ilişkilerin ortak noktaları oluyor. Yaşanan bu ilişkilerde çiftler kimi zaman birbirlerini sadece fotoğraf karesinde görmelerine rağmen, duygu ve düşüncelerini içtenlikle paylaşabiliyor.

İnterneti gerçek olmayan sanal alem olarak tanımlamak aslında bir yanılsama. İki insan arasında internet aracılığı ile de olsa yaşanan ilişkileri de sanal ilişki olarak nitelendirmek ise yalnızca bu yanılsamanın bir türevi. Taraflar birbirlerine karşı dürüst olduğu sürece yaşanılan ve paylaşılan her şey gerçek. Görme, dokunma gibi duyulardan yoksun olan bu ilişkilerde taraflar birbirlerinin duygu ve düşüncelerine daha çok önem veriyor.

Araştırmalar da bu durumu destekler nitelikte gelişiyor. İngiltere’de yapılan bir araştırmaya göre; online flörtün (sanal ilişkilerin) mutlu bir evlilikle sonuçlanma olasılığı diğer ilişkilere göre daha yüksek. Üstelik sanal ortamda ilişkiye başlayan çiftlerin boşanma ihtimali %25 daha az. Araştırmayı gerçekleştiren uzmanlara göre bunun nedeni sanal flörtte kişilerin birbirlerinin sözlerine, düşüncelerine ve özelliklerine daha fazla odaklanması.

Neden Sanal İlişkiler?

Okulda, yolda, sokakta veya iş yerinizde birini uzaktan görür; ona karşı bir şeyler hissetmeye başlarsınız. Belki de bu kişi bir arkadaşınızın arkadaşıdır, bir yerde karşılaşmışsınızdır. O andan sonra zihninizi meşgul etmeye başlar. Ona olan duygularınızı belli etmek istersiniz. Bu genellikle ilişkiler için normal bir başlangıçtır.

Sanal olarak nitelendirilen ilişkiler genellikle bir arkadaşınızın arkadaşı değildir. Onu yolda, sokakta değil; bilgisayar ekranında görmüşsünüzdür. Belki bir fotoğrafı, birkaç sevdiği söz ya da kişisel özelliklerine dair bir iki ufak ayrıntı. Yaşadığınız şehirden kilometrelerce uzakta olabilir, belki bambaşka bir ülkededir. Bu durum ise eğer internet ortamındaysanız tanışmanıza engel değildir. Sanal aşklar böyle başlar.

Her iki durumu ele aldığımızda, insanlar internetten tanışılan kişiye karşı ön yargı ile bakar. Kimdir? İyi mi yoksa kötü niyetli biri midir? Bu kişi bir çok defa sorgu odasına alınır, sorgulanır. Gerçek şudur ki: İnternette tanıştığınız kişinin sizi rahatlatacak bir referansı yoktur. Onu sorduğunuz sorularla ve kendi cevaplarınızla tanırsınız. Yolda karşılaştığınız, okulda gördüğünüz, o çok beğendiğiniz kişinin sizi üzme ihtimali gibi, internetteki bu kişinin de size zarar verme olasılığı da vardır. Yüzünü bile gerçekten görmediğiniz bu kişi size baştan sona bir senaryo yazarak, istediği kimliğe bürünebilir. Kendisine ait olmayan bir fotoğrafı size göndererek, ait olmadığı bu suretle sizin hayallerinizde yer edinebilir.

Sanal İlişkiler Gerçek Bir Aşka Dönüşebilir Mi?

Sanal ilişkilerle ilgili bireylerin en çok merak ettiği sorular arasında “Sanal ilişki yürür mü?” veya “Sanal ilişki nasıl yürür?” gibi sorular yer alıyor. Uzun süreli sanal ilişkilerde bireyler, birbirleri hakkında birçok bilgiye ve kişilikleri hakkındaki çokça detaya hâkim olabilirler. Hatta iki insanın yalnızca kalpleri ve zihinleri arasında bağlantı kurulduğunda aşkın fiziksel yakınlıkla hiçbir ilişkisinin olmadığını düşünebilirler. Oysa insanların yürüyüş tarzı ya da küçük bir mimiği bile onlara karşı bakışımızın değişmesine neden olabilir.

Sanal bir ilişkide bireyler partnerleriyle ilgili eksik kalan noktaları kendilerine göre idealize edebilir, zaman zaman sevgililerini olduklarından farklı görebilirler. Aşkı yalnızca kişilik özelliklerine indirgemek ya da farkında olmadan karşıdaki insanı idealize etmek de bireylerde hayal kırıklığına yol açabilir. Taraflardan biri gerçek bir tanışma sonrasında yoğun duygular hissetmeye devam ederken diğeri ona karşılık veremeyebilir.

Bazı bireylerde ise sanal ilişki bağımlılığı olabilir. Yani birey çevrim içi ilişkiler bulma ve onları sürdürme noktasında ihtiyaç hissedebilir. Eğer taraflardan birinin böyle bir bağımlılığı varsa ilişkinin sağlıklı bir şekilde yürümesi de pek olası değil. Bu gibi durumların yanı sıra siber ilişkilerinde mutlu olup sonradan yüz yüze görüşen bireyler gerçekten iyi anlaşabilir ve birlikteliklerinden memnun olabilirler. Online olarak başlayan ve evliliğe kadar uzanan birçok ilişkinin olduğu da bir gerçek.

Sanal İlişkilerin Olumlu Tarafı

Popüler sosyal medya ortamları denilince aklımıza Instagram, Twitter, Facebook, TikTok gibi ortamlar geliyor. Bu platformlarda gördüğümüz komik bir videoyu veya beğendiğimiz bir fotoğrafı paylaşıp onun üzerine yorum yapıp arkadaşımızın fikrini alıyoruz. Yaptığımız bu aktivite bize bir oyalanma, haz, mutluluk veya zevk veriyor. Kimimiz saatlerce vakit geçiriyoruz kimimiz günde 1-2 saat kadar bu platformlarda vakit geçiriyoruz. Yapılan araştırmalarda ortalama 2,5 saat sosyal medyada zaman geçirmekteyiz.

Kısacası yüz yüze iletişim kurmanın azaldığı bu günler, sanal ilişkilerimizin artmasını sağlamış ve pek çok alışkanlığın yeniden yorumlanabilir olduğunu tüm dünyaya anlatmıştır. Sosyal medya platformlarının bizi toplu olarak bir araya getirmeye uygun platformlar olduğunu görmekteyiz. Sosyal medyadaki canlı yayınlar genç, yaşlı, yoksul, zengin herkesin tek bir noktada, tek bir evde buluşmasına zemin hazırlamaktadır.

Sosyal Medyanın Flört ve Sanal İlişkilere Etkisi

Sosyal medyanın ilişkiler üzerinde etkisi kötü niyetli kullanıcılar için zarar verici ve tacize yönelik; iyi niyetli kullanıcılar için kendini karşı cinse rahat bir şekilde ifade edebilme ve iletişim kurabilme kolaylığı olmak üzere iki bakış açısından bakabiliriz. Sanal ortamın sunduğu imkanlar her iki yönde de kolaylaştırıcı imkanlar sunabilmektedir. Örneğin karşı cinsle normal şartlarda yanına giderek tanışmayı başlatması gibi durumlar zor olabilirken Instagram veya başka bir sosyal medya üzerinden bir takip isteği ile aslında bu ilk aşamayı kişiler zorlanmadan gerçekleştirebiliyorlar. Diğer bir açıdan baktığımızda kişiler kendi yaşlarını gerçekte olduklarından farklı veya kendi fotoğrafları yerine başkalarının fotoğraflarını kullanarak flört edebilmekteler. Sanal bir ortam olduğu için bunun gerçekliği sorgulanmamaktadır. Kişi fotoğrafta olanın o kişi olduğunu düşünerek sohbetine devam edebilmektedir. Günümüzde şu anda en çok yapılan diğer bir kötü kullanım ise sahte hesaplar açarak o kişi ağzından bir başkasıyla konuşmak. Bu durumu kişinin kendi gerçek hesabına gelen bir mesajla veya arkadaşları vasıtasıyla öğrenmesi sayesinde haberi olmaktadır. Haberi olmadığı koşulda o kişi istediği kadar karşı cinsle, hesabın sahibi durumu fark edene kadar konuşabilmektedir.

Sanal ortamlarda insanlar kimliklerini istedikleri gibi gizleyebilirler. Örneğin İstanbul da yaşıyorum diyebilir ama aslında Ankara da yaşıyordur. 2012 yılında yapılan bir araştırmada sanal ortamda ilişkilerin yaklaşık %43’ ünün tacizle sonuçlandığı bulunmuş. Bu oldukça yüksek bir sonuç. Gerçek ortamda yapamayacağı davranışları bu ortamlarda yapabildiği için cezai bir yaptırım ile karşılaşmaması kişilerin bu davranışlarını kolaylaştırmaktadır.

Sanal İlişkiler ve Normal İlişkiler

Sanal ilişkiler geçici ilişkilerdir diye bir temel bir inanış vardır. Yukarıda bahsetmiş olduğum araştırma sonucuna bakarak bu inanışın yanlış olmadığını söylemek mümkündür. Sanal ortamın getirdiği rahatlık, geçicilik ve ilişkide ileriye dönük olmamanın sonucudur. Daha kısa süreli haz odaklı bir ilişki. Bunun nedeni kişiler kendilerini olduğundan farklı karşı cinse tanıttıkları ve aslında oldukları gibi davranmadıkları için ilişkide bir süre geçtikten sonra kişiler kurdukları o hayali kişiliğin büyüsünden çıkmış oluyorlar. Araştırmalara baktığımızda sanal ortam ile  başlayan ilişkilerin bir ay içerisinde gerçek yüz yüze ilişki diyebileceğimiz ilişkiye dönüştürülmesi gerektiğini söylemektedirler. Böylece farklı bir kimlik kullanan kişi ile iletişimin güvenilirliği veya sahte bir ilişkinin yanlış yönlendirilmesinin önüne geçilmiş oluyor.

Sanal İlişki Kurarken Nelere Dikkat Edilmeli?

Online başlayan ilişkinizin sağlıklı bir şekilde devam edebilmesi için şu noktalara dikkat etmelisiniz:

1-Karşınızdakini Tanımak İçin Zaman Ayırın

Sanal bir ilişkiye başlıyorsanız ve amacınız vakit geçirmekten ziyade derin bir ilişki geliştirmekse karşınızdaki insanı tanımaya zaman ve çaba harcamanız oldukça önemli. Çünkü iyi bir ilişki büyük ölçüde partnerinizi tanımaya bağlıdır. Ayrıca kendinizi de karşı tarafa olabildiğince açmanız gerekir. Etkileşimde bulunduğunuz sürece iyi bir dinleyici olmaya, yüz yüze tanışmadan önce ilişkinizde nelerden hoşlanıp hoşlanmadığınızı anlamaya ve partnerinizin kişiliği hakkında ne hissettiğinize odaklanmaya özen gösterebilirsiniz.

2-Uzun Süre Beklemeden Görüşün

Daha önce de bahsettiğimiz gibi online olarak tanıdığınız kişi gerçekte daha farklı olabilir ve aynı duygu yoğunluğunu yüz yüze hissedemeyebilirsiniz. Bu nedenle partnerinizle tanıştıktan kısa bir süre sonra yüz yüze görüşmenizde fayda var.

3-Engeller Üzerine Konuşun

Sanal ilişkiler sıklıkla farklı şehir ya da ülkede yaşayan insanlar arasında gelişir. Bir noktada birlikte olabilmek için en azından bir tarafın hayatında büyük değişiklikler yapması gerekebilir. Bu nedenle coğrafi sorunlar ya da farklı engeller üzerinde konuşmaya ve uzlaşmaya çalışmanız ilişkinizin geleceği için önemli.

Bir ilişkiye başlamak ve onu yürütmek zaman zaman zorlayıcı olabilir. Bu nokta uzman desteği almak, farklı bir bakış açısı kazanmanıza ve sıkıntılarla başa çıkmanıza yardım edebilir.