Güler Psikoloji - Blog

Öğrenme Stilleri

“Öğrenme Stili” Nedir?

Hayat bir öğrenme sürecidir. iİlk nefes alışımızla başlayan öğrenme ihtiyacımız, ömür boyunca farklı farklı alanlarda devam eder. Öğrenme yolculuğunda yol kat etmek, yürüme gibi basit eylemlerden bilgisayar ya da araç kullanma gibi karmaşık süreçlere uzanır. Her birimiz benzer öğrenme çabaları içinde olsak da, öğrenme tercihlerimiz ve biçimlerimiz bizi başkalarından ayırır. Aslında öğrenme stilimiz hayatı algılama yöntemimizle ilişkilidir. Hayatı hangi duyumuzla algılamaya çalışıyorsak, bu duyumuz öğrenmemizi en kolay hale getirecek olandır. Bazen de birkaç duyumuzun birleşimi en ideal öğrenme tekniğimizi belirler.

Ebeveynler İçin Okula Uyum RehberiGenel olarak okuyarak, dinleyerek, görerek ve yapıp-uygulayarak öğreniriz. Zaman içinde, bir öğrenme stili bizim için daha fazla ön plana çıkmaya başlayabilir. Birden fazla öğrenme stilinin baskın olması da mümkündür. Eğitim ve öğretim yöntemi olarak, herkese tam olarak uyan bir kalıp yoktur. Bu noktada eğitimciler ,öğrencilerin öğrenme tekniğine uygun yöntemleri bulmak durumundadırlar. Prestijli eğitim kurumları öğrencilerin çeşitliliklerine uygun programlar uygularlar. Bu açıdan rehberlik birimlerine önemli görevler düşer.

Her bireyin gelişim özellikleri, duygudurumu, fiziksel ve zihinsel yapısı farklı ve kendine özel olduğu gibi öğrenme stili de kendine özgüdür. Öğrenme stilleri bireylerin kendilerince en verimli ve etkili şekilde öğrenebilmelerini sağlar. Bireye uygun yöntemlerle tam öğrenmeyi sağlar, çeşitli çalışma alışkanlıkları kazanmasına yardımcı olur, öğrenmeye karşı olumlu ve istekli bir tutum geliştirmesini sağlar, aynı zamanda daha hızlı ve pratik öğrenmede en büyük etkendir.

Öğrenme Stilleri Nasıl Gelişir?

İnsan büyüme sürecinde farklı öğrenme stilleri geliştirir. Örneğin bebekler her nesneyi ağızlarına götürür. Öncelikli ihtiyaçları beslenmedir ve hayatı da bu yolla öğrenmekle başlarlar. Oysa yeni yürüyen çocuk dokunarak öğrenmek ister. Dolayısıyla bu yaş grubuna uygun olan kinestetik öğrenmedir. Çocuk biraz daha büyür, kreş ve ana sınıfına başlar.

Buralarda verilen eğitim de çocukların dokunma duyusuna hitap eder. Çocuklar kesip yapıştırarak, boyayarak öğrenirler. Aynı çocuklar İlkokula başladıklarında okuma, yazma, dinleme, anlatma, çizim gibi yeni kavramlarla karşılaşır. İşte bu noktada öğrenme stillerindeki farklılıklar ortaya çıkar. Her öğrencinin öğrenmesinde bir sitil baskın olacaktır. Bu durum diğer yöntemlerle öğrenemeyecekleri anlamına gelmez.

Eğitimciler için tüm öğrencilere hitap edecek ortak bir stil bulmak oldukça zordur. Bu konuda farklı öğrenme stillerinde hazırlanan öğrenme istasyonları kullanmak faydalı olabilir. Eğitimcinin ve eğitim kurumlarının başarısını doğru öğrenme stillerini uygulamaları belirler. Yapılan araştırmalarda öğrenme stilleri ve zeka arasında bir bağlantı tespit edilmemiştir. Bir kişide ikili ya da üçlü öğrenme stili baskın olabilir. Önemli olan zorlamamaktır. 

Öğrenme Stilleri ve Çeşitleri Nelerdir?

Öğrenme stilimiz duygusal tercihlerimize göre gruplandırılır. Baskın olan ve bize en çok uyan öğrenme stilini ne kadar erken keşfedersek o kadar başarılı oluruz, çabuk öğreniriz ve öğrenmekten keyif alırız. Farklı öğrenme stilleri aşağıdaki gibidir:

1-Görsel Öğrenme

• Duyusal algıların en güçlü olduğu öğrenme biçimidir. Bu öğrenme biçimine sahip olan öğrenciler görerek öğrenirler. Haritaları inceler, grafik ve diyagramlarla konuları anlamaya çalışırlar. Öğrenirken renkleri kullanırlar. Notlar çıkarırlar. Çevrelerindeki en ufak değişimi hemen fark ederler. Bu stilde öğrenen öğrenciler için görsel materyaller kullanılabilir. Ders notlarının önemli noktalarının altı çizilebilir.

2-İşitsel Öğrenme

• Duyarak öğrenme modelidir. Bu gruptakiler dinleyerek, şarkılar ve tekerlemeler söyleyerek öğrenirler. Yüksek sesle okuyarak ders çalışırlar. Hikâye anlatma ve dil öğrenmede avantajlı olurlar. Sözlü sınavlarda daha başarılı olurlar. Çoğunlukta sessiz ortamda çalışmak isterler. Ders çalışırken fon müzikleri dinleyebilirler.

3-Kinestetik Öğrenme

• Dokunarak ve uygulayarak öğrenme yöntemidir. Bu öğrencilere uzun süre ders anlatmak mümkün değildir. Çabuk sıkılırlar; kıpır kıpırdırlar. Spor aktivitelerinden mutlu olurlar. Drama, dans gibi sahne sanatlarında başarılı olurlar. Bu öğrencilerin proje ödevleri ve uygulama derslerinde kendilerini ifade etmelerine izin vermek gerekir.

4-Sözel Öğrenme

• Görsel öğrenmeye yakın bir stildir. Dergi ya da makale okumaktan zevk alırlar. Öğrenmek istedikleri konuları internette araştırırlar. Öğrenmede basılı materyalleri etkin kullanırlar. Bu gruptaki öğrencilere araştırma ödevleri verilebilir.

Öğrenme Stillerine Göre Ders Çalışma Ortamları

1-Görsel Öğrenme

• Çalışma ortamını dağınıklıktan arındırmalıdır. Konuları not alarak, liste yaparak çalışmalıdır. Kitaplar, videolar, üç boyutlu grafikler, haritalardan yararlanmalıdır. Not tutarken renkli kalemleri kullanmalı, vurgulanması gereken yerlerin altını fosforlu kalemlerle çizmelidir. Kalabalık ortamlarda değil sakin ortamlarda çalışmalıdır.
• Önemli konular için küçük kartlar hazırlamalı, kartları yazılı bilgiden ziyade semboller ve görsellerle donatmalıdır. Organize bilgileri, kronolojik bilgileri kolayca zihnine aktarmak için kavram haritaları kullanmalıdır. Ders çalışma etkinliklerini kendileri planlamalı ve program yapmalıdır. Bilgileri hatırlatması için kendi oluşturduğu semboller ve şekilleri kitaplarının defterlerinin boşluk yerlerine çizmelidir. Problem çözme esnasında her işlem basamağını ayırmalı, görselleştirmelidir.

2-İşitsel Öğrenme

• Çalışma ortamını gürültüden uzak seçmelidir. Arkadaş grupları ile çalışmaya öncelik vermeli, soru sorarak, temsili seminer/münazara tarzı etkinliklere yer vermelidir. Not tutarken bir yandan yüksek sesle yazdıklarını tekrar etmelidir. Bilgileri organize etmesi için onları şarkıya, şiire dönüştürmeli veya kendine göre ilginç farklı melodilerle bileştirmelidir. Sesli çalışma zamanları belirlemeli, bu çalışmalarını kayıt cihazıyla kaydedip tekrar tekrar dinlemeyi denemelidir.
• Kronolojik olayları, organize bilgileri hikayeleştirmeli bunu kendi kendine anlatmalıdır. İşittiklerini hatırlamaları kolay olduğundan tartışma programlarına katılmalı, panel/konferans gibi etkinliklerde yer almalıdır. Problem çözerken işlem basamaklarını kendi kendine anlatmalı, zihninden geçen işlemleri sesli bir şekilde ifade etmelidir. Ders çalışma esnasında arka planda hafif tonda müzik, enstrümantal şarkılar kullanmayı denemelidir.

3-Dokunsal/Kinestetik Öğrenme

• Çalışma ortamlarını kendi seçmelidir. Sınıfta derse ilgisini yitirmemek için ön sıralarda oturmalıdır. Çalışırken aynı zamanda ellerini kullanabileceği ortamlar olmalıdır. Yaparak yaşayarak kolay öğrendiği için laboratuvar ortamlarını kullanmalı, kendince deneyler yapmalıdır. Kitap okurken aynı zamanda yürüyüş yaparak veya beden dilini kullanarak okuduklarını öğrenmeyi kolaylaştırmalıdır.
• Kronolojik olayları öğrenmede olayların geçtiği yerleri (müze, ören yeri, tarihi yerler) ziyaret etmelidir. Problem çözerken işlem basamaklarını kuma, tuza veya benzer şeylere yazmayı denemelidir. Aritmetik işlemlerde çubuklar, fasulyeler, taşlar gibi malzemeleri kullanmalıdır. Model üretebileceği, söküp takabileceği, ayırıp birleştirebileceği parçaları, legoları öğrenme ortamına dahil etmelidir, böylece deneysel yollarla ve yaparak yaşayarak öğrenme sağlanmış olacaktır. Tiyatro, drama gibi canlandırmaya dayalı etkinlikleri organize bilgileri öğrenmede kullanmalıdır.

Öğrenme Stilleri Testi

Öğrenme stillerini bilmek eğitim-öğretim faaliyetleri açısından önemlidir. Öğrenme stilimiz doğuştan var olan bize ait özelliklerdir. Bireyin-öğrencinin öğrenme stilini belirlemek için sayısız test üretilmiştir ve uygulanmaktadır. Bu testlerin oluşturulmasında öğrenme alışkanlıkları gözlemlenen kişilerin ortak davranışları baz alınmıştır.

Bu testlerde size en yakın aktiviteyi işaretlemeniz istenir. Doğru ve yanlış şık yoktur. Size en yakın olan ve en baskın işaretleme yaptığınız alan öğrenme şeklinizi belirler. Her bireyin hedefi aynıdır, “öğrenmek”. Bu hedefe uğraşırken farklı yollar kullanırız. Öğrenme stilleri testleri hedefe ulaşmada hangi yolu kullanacağımızı ve en etkin yöntemin ne olduğunu belirler.

Öğrencinin öğrenme stilini doğru teşhis edebilir ve doğru adımları uygularsak öğrenme kalıcı olur. Öğrenme süreci öğrenen ve eğitimci açısından keyifli hale gelir. Öğrenme stilinizi öğrenmek için uygulanan testlerin içerdiği olası sorular aşağıdaki gibidir;

• Eşyaları söküp birleştirmeyi bozup onarmayı severim.
• Objeleri biriktirmeyi severim.
• Ders çalışırken sık sık ara vermek isterim.
• Birileriyle konuşmaktan keyif alırım.
• Birilerini dinlemekten keyif alırım.
• Başkalarının sözünü sık sık keserim.
• Okurken yazıyı parmağımla takip ederim.
• Derste not tutarım.
• Haritalar kafamı karıştırır, birisi bana anlattığında daha iyi anlarım.
• Sessiz ortamları sevmem. 
• Kopyalanacak bir şey olmadan çizemem.
• Gürültülü ortamda konsantre olup ders çalışamam.
• Şarkı mırıldanırken sözler aklıma gelmez, genelde uydururum.
• Ders dinlerken aklım başka yerlere gider.
• Sizin de gördüğünüz üzere soruların her biri farklı öğrenme stiline vurgu yapıyor.

Ebeveynlere Öneriler

Görüldüğü gibi farklı öğrenme stillleri mevcuttur. Her bireyin kendi öğrenme stilini keşfetmesine yardımcı olunmalıdır. Ailelerin ve öğretmenlerin öğrenciyi doğal ortamında gözlemlemesi, öğrencinin kendi kendini deneyimlemesi ve değerlendirmesi, öğrenme stillerinin tam olarak fark edilmesinde daha güvenilir olacaktır. Öğretmenler okullarda her öğrenme stiline hitap edecek öğretim yöntem ve tekniklerini kullanmalıdır.

Bireyin yalnızca bir öğrenme stiline sahip olduğu düşünülmemelidir. Görsel öğrenme stiline uygun anlatım teknikleri kullanırken işitsel öğelere de yer verilmeli, işitsel öğrenme stiline uygun teknikler kullanırken dokunsal öğelere de yer verilmelidir. Öğrencilerin görerek, işiterek ve yaparak yaşayarak öğreneceği ortamlar hazırlanmalıdır. Öğrencilere sınıf içerisinde kendilerine uygun görevler verilmelidir (kinestetik öğrenen öğrenciden canlandırma yapmasının istenmesi vb.).

Aynı zamanda aileler, çocuklarının öğrenme esnasında geliştirdiği alışkanlıklara olumsuz tepki vermemelidir. Örneğin; dokunsal/kinestetik öğrenen bireyin kitap elindeyken sürekli gezinmesi, işitsel öğrenen bireyin kendi kendine konuşarak sesli tekrarlar yapması, çalışırken müzik kullanması, görsel öğrenen bireyin odasını semboller ve notlarla doldurması eleştirilmemelidir.