Güler Psikoloji - Blog

Tembellik: Nedenleri ve Çözüm Yolları

Tembellik bir alışkanlıktan öte ruh sağlığı sorunudur. Tembelliğin ortaya çıkma nedenlerinden birkaçı; yeterli benlik saygısı olmaması, onaylanma eksikliği, disiplin eksikliği, özgüven eksikliği, etkinlik veya aktivite eksikliği, inanç ve ilgi eksikliği gibi durumlardır. Fakat hissettiğiniz şey “tembellik” olmayabilir. Tembellik aynı zamanda başka mental sağlık sorunlarının belirtileri arasındadır, özellikle de bu bahsedilen mental sağlık problemleri kronik ise; buna örnek iki ruh sağlığı sorunu kronik depresyon ve kronik endişe (anksiyete) bozukluğu olabilir. Eğer uzun süreli dönemler ile bir dalga gibi gelen bir “tembellik” hissediyorsanız, bu az önce bahsettiğimiz gibi, başka mental sağlık problemlerine işaret ediyor olabilir. Peki tembelliğin nedenleri ve tembellikten kurtulmanın yolları nelerdir?

Tembelliğin Ana Nedenleri Nelerdir?

Tembelliğe katkıda bulunan faktörler fiziksel veya zihinsel olabilir. İşte tembelliğin ana nedenlerinden bazıları;

1-) Sağlıksız Yaşam Tarzı

Depresyon ile yaşayan insanlarda sıkça gözlemlenen sağlıksız bir yaşam tarzı, kötü beslenme, yetersiz veya çok fazla uyku, egzersiz veya genel olarak fiziksel aktivite eksikliği, çok fazla alkol tüketimi ve madde bağımlılığını beraberinde getirebilir. Bütün bunlar sizi yorgun hissettirebilir ve motivasyonunuzu düşürerek tembel hissetmenize neden olabilir.

2-) Tükenmişlik Hissi

Yorgunluk, fiziksel, zihinsel veya her ikisi de olabilen, sürekli olarak zayıf veya yorgun olma hissini ifade eder. Yorgunluk normal olmakla birlikte, erken uyumaya, düzenli egzersize ve iyi beslenmeye rağmen devam eden aşırı yorgunluk bir hastalığın habercisi olabilir. Bu gibi durumlar konsantrasyonunuzu etkiler, motivasyonunuzu düşürür ve günlük işlerinizi yerine getirmenizi zorlaştırabilir.

Bu bir mental sağlık sorununun yanı sıra, sosyal hayatınızdaki sorunlardan veya psikolojik ve genel refah sorunlarından kaynaklanan bir semptom olabilir. Yeterince dinlenmenize rağmen yorgunluk yaşıyorsanız lütfen doktorunuza danışınız.

3-) Düşük Enerji Seviyesi

Hayat enerjiyle çalışan bir motor gibidir. Enerjinizin düşük olması günlük aktivitelerinizi gerçekleştirmenizi zorlaştırır, ve herhangi bir şey yapmak için gereğinden fazla yorgun ve tembel hissetmenize neden olabilir. Bu, kötü beslenme, uyku eksikliği ve günlük hayat süresince önceliklerinizin değişmesi nedeni ile enerjinizin başka şeylere harcanıyor olması nedeniyle olabilir.

Tembel insanlar kendilerine verilen işleri genellikle yaparlar ama nasıl? Bunun için çaba harcamak istemezler. Enerjilerini basit işlere yöneltirler. Mesela, oyun oynamak, ebeveynlerle vakit geçirmek gibi daha az zahmetli ve daha az sıkıcı işlere eğilim duyarlar.

4-) Motivasyon Eksikliği

Motivasyon eksikliği, bir görevi yapmak için düşük düzeyde coşku ve tutku anlamına gelir. Düşük motivasyona sahip kişiler, işlerini bitirmek için ne yapmaları gerektiğine karşı umursamaz bir tavır sergileyebilir ve bu da tembelliğe katkıda bulunur.

• İki tür motivasyon vardır: içsel ve dışsal motivasyon. 
• İçsel motivasyon,  kendiliğinden, içeriden, ruhsal boyutta iç tatmini sağlayan motivasyonu ifade eder. Mutluluk ve görevleri yerine getirmekle birlikte kişisel olarak ödüllendirici faaliyetler ve görevler yapmayı içerir. Verilen bir görevde herhangi bir değer görmeyen ve önemini anladığı halde onu yararsız olarak nitelendiren kişiler, işi yaparken çaba sarf etme konusunda motive olmakta güçlük çekebilirler.
• Öte yandan, dışsal motivasyon, kendi dış dünyanızdan gelen motivasyonu ifade eder. Bir ödül kazanmak veya cezadan kaçınmak için bir görevin tamamlanması veya davranış sergilenmesi gibi. Akademik performanstan bağımsız olarak, dışsal motivasyon düştüğünde öğrencilerin okul ödevlerini yaparken daha az motive olma eğilimindedirler. Öğrencileri daha fazla meşgul olmaya ve verilen görevleri yerine getirmeye teşvik etmek için belirli bir ödülün sıklıkla gerekli olması oldukça muhtemel.
• Motivasyon eksikliğinin diğer nedenleri arasında, çabanın performansı arttıracağına inanmamak, destekleyici olmayan bir ortam ve motivasyonunuzu etkileyen fiziksel, zihinsel veya diğer kişisel sorunlar yer alır.

5-) Korku

Beynimizdeki “savaş ya da kaç” tepkisi, bazı durum ve koşullarda, işin kolayına kaçmak gibi refleksif bir tepkiye dönüşebilir ve bu da tembelliğe neden olabilir. Korkular içerisinde  boğulduğunuzda, kaçma ve görevleri sürekli erteleme eğiliminde olabilirsiniz. Ayrıca bu durum  sizi ertelemeye eğilimli kılmak dışında, hareketsiz hissettirir, ve tabii ki bu da bir görevi yerine getirmeye çalışırken tembellik hissinin devreye girmesine neden olabilir.

Tembelliğe neden olan korkulardan bazıları şunlardır:

• Sorumluluk korkusu, beklentiler, riskler ve başarısızlıklar. Bazı insanlar korkularıyla yüzleşmek yerine, bir savunma ve başa çıkma mekanizması olarak tembelliği tercih edebilirler.

6-) İlgi Eksikliği

“Marifet iltifata tabidir” deyiminden yola çıkarak konuyu yapılan araştırmalara getirebilirsek, bu çalışmalar ilgi göstermenin veya ilgi görmenin de kariyer ve akademik başarıya rehberlik eden güçlü bir motivasyon süreci olduğunu gösteriyor. Zamanla bir konu veya nesne ile yeniden ilgilenmeye yatkınlık yaratır.

Birisi bir işe ilgi duymadığında, kişi dikkatini veremez ve kendisine verilen işi başarmak için çaba gösteremeyebilir. Öğrenciler üzerinde yapılan araştırma çalışması, öğrencilerin akademik performanslarına bakılmaksızın, zihinsel olarak uyarıcı ve ilginç olmayan görevleri yapmayı veya başarmayı reddettiklerini göstermiştir.

7-) Stres Gibi Sağlık Sorunları

Bir kişi zihinsel sağlık sorunları yaşıyorsa, bazı belirti ve semptomlar tembellikle ilişkilendirilebilir veya bunlara atfedilebilir. Çoğu zaman, çok fazla iş yükü strese neden olabilir çünkü bunaltıcı olabilir. Stres, zayıf uykuya neden olabilir ve bu da kaygı, sinirlilik, bitkinlik ve motivasyon eksikliğine yol açar.

Bu belirti ve semptomları sık sık yaşıyorsanız ve işinizi, okulunuzu ve hatta günlük hayatınızı olumsuz etkiliyorsa, bunun nedeni tembellik olmayabilir. Lütfen hemen doktorunuza danışınız.

Tembelliğin Üstesinden Gelmek İçin İpuçları Ve Püf Noktaları

Püf Noktası #1: Yönetilebilir ve gerçekçi hedefler belirleyin

• Hedefi olmayan insanlar tembel görünebilir, ancak sadece yapmak istediklerini bulamamışlardır. Bazı insanlar ne istediklerini biliyorlar, ancak bunu muhtemelen gerçekçi olmayan ve ezici bir hedef olduğu için yapmıyorlar. Bu nedenle, bir hedef belirlemek ve ona göre hareket etmenizi yönetilebilir ve gerçekçi kılmak çok önemlidir.
• Sevdiklerinizi, sevmediklerinizi, ilgi alanlarınızı ve neyi başarmak istediğinizi değerlendirin. Oradan kısa vadeli hedefler veya uzun vadeli hedefler belirlemeye başlayabilirsiniz.
• Hedefleri belirlerken, bunalmaktan kaçınmak için ulaşılabilir ve teşvik edici olduklarından emin olun. Elverişsiz hedeflere sahip olmak ve çok fazla şey üstlenmek tükenmişliğe neden olabilir, bu da tükenmeye, ilgi ve motivasyonun azalmasına neden olabilir.
• Sizi istediğiniz şeye adım adım ulaştırmak için hedeflerinizi daha küçük ulaşılabilir hedeflere veya görevlere ayırın. Bu sayede işinizden daha az yorulacaksınız.

Püf Noktası #2: Kendi kendine olumsuz konuşmalardan kaçının

• Olumsuz kendi kendine konuşma, daha basit olanları bile, görevleri yerine getirmekten caydırır. Kendinizi başkalarına tembel olarak tanımlamak, olumsuz kendi kendine konuşma örneğidir.
• Öte yandan, olumlu kendi kendine konuşma, sizi sebat etmeye ve zorluklarla başa çıkmaya teşvik edebilir. Ayrıca kaygı ve stresin zararlı etkilerini azaltır. “Bunu yapabilirim” diyerek başlayabilirsiniz. Bunu başarmak için elimden geleni yapacağım.”

Püf Noktası #3: Bir eylem planı oluşturun

• Bir görevi nasıl tamamlayabileceğiniz ve hedefinize nasıl ulaşacağınız konusunda belirli bir plan oluşturun. Planlama, yoldaki engellere rağmen hedeflerinize daha kolay ulaşmanız için yön, özgünlük ve güven verebilir. Sadece ne kadar çaba ve zamana ihtiyaç duyulduğu konusunda gerçekçi olun ve bir görevi bitirmek için diğer faktörleri göz önünde bulundurun.

Püf Noktası #4: Mükemmeliyetçiliğe konsantre olmayın

• Mükemmeliyetçilik ideal olarak hoş olabilir; ancak mükemmeliyetçiliğe ve gerçekçi olmayan beklentilere çok fazla odaklanmak, kendinizi aşırı derecede eleştirmenize ve endişe ve depresyona yol açabilir. Bir araştırma, mükemmellik bekleyen kişilerin stresle uğraşmaktan kaçındıklarını göstermiştir.
• Bu nedenle, mükemmeliyetçiliğe odaklanmayın. Başarısızlık korkusunu kucaklayın. Sizi hareketsiz bırakmasına ve görevlerinizi yerine getirmenize engel olmasına izin vermeyin.
• Konfor alanından çıkma riskini göze alan her insan, hayatta bir veya daha fazla başarısızlık yaşayacaktır. Ancak bu başarısızlıklar sadece acı ve cesaret kırmakla kalmaz, aynı zamanda başarınız için değerli dersler de getirir.

Püf Noktası #5: Çabalarınızı ve başarılarınızı takdir edin, kendinize teşekkür edin!

• Çabalarınızı ve başarılarınızı tamamladığınız her görevde kendinizi takdir etmek, kendinize olan güveninizi artırabilir ve devam etmeniz için sizi motive edebilir. 

Püf Noktası #6: Kendinizi dikkat dağıtıcı şeylerden uzak tutun

• Dikkat dağıtıcı şeyler sizi rahatsız edebilir ve ilginizi işinizden diğer önemsiz şeylere kaydırabilir. Gürültü ve trafiğin daha az olduğu bir çalışma alanı kurarak, masanızı ve yapılacak işlerinizi düzenleyerek, telefonları bir kenara koyarak veya çalışma süreniz boyunca sosyal medya sitelerini erişilemez hale getirerek dikkat dağıtıcı unsurları sınırlayabilirsiniz.
• Dikkat dağıtıcı unsurları sınırlamak, odağınızı artırır ve konsantrasyonunuz ile iş akışınızdaki kesintileri en aza indirir. Dikkatinizin dağılmadığı bir ortama sahip olmak, işinizi bitirmenize yardımcı olabilir ve bu da üretkenliğinizi artırır.

Püf Noktası #7: Küçük görevleri eğlenceli hale getirin

• Küçük, sıkıcı, önemsiz görevleri büyük ama külfetli bulma eğilimindeyiz. Bunu yapmak monoton ve yorucudur. Ancak, bu sıkıcı görevleri eğlenceli ve keyifli bir şekilde yapabiliriz, bu da bizi işleri halletmek için motive eder.
• Sıkıcı görevleri yaptıktan sonra kendinizi ödüllendirebilirsiniz. Ayrıca, işleri bitirirken size yardımcı olacak veya size eşlik edecek bir ortak da bulabilirsiniz. İşleri eğlenceli kılmak için ne yaparsanız yapın, devam edin çünkü motivasyonu artırabilir ve can sıkıntısını önleyebilir.

Püf Noktası #8. İpucu: Yardım isteyin

• Görevler kafa karıştırıcı ve zorlu hale geliyorsa ve yük çok ağırsa, yardım istemekten çekinmeyin. Yardım ve yardım istemek bir yenilgi ve zayıflık işareti değildir.
• Bir araştırma, yardım aramayan kişilerin başarısızlık, iş tatminsizliği ve düşük performans şanslarını artırdığını bulmuştur. Bu arada, yardım isteyenler başarı olasılıklarını arttırır ve sizi cesaretlendirecek ve motive edecek insanlarla bağlantı kurmanıza yardımcı olur.

Püf Noktası #9: Sağlıklı bir yaşam tarzına sahip olun

• Sağlıklı bir yaşam tarzına sahip olmak da tembelliğin üstesinden gelmenin en iyi yollarından biridir. Bu tür bir yaşam tarzı, düşünmenize yardımcı olmak için zihninizi temizler, daha fazla iş yapmak için enerjinizi artırır, sağlığınızı iyileştirir ve günlük işlerinize motive olmanızı sağlar.

Püf Noktası #10: İyi uykular

• Kaliteli bir uyku, ruh halinizi iyileştirebilir, stresi azaltabilir, bilişsel becerilerinizi geliştirebilir, işte veya okulda daha iyi olmanıza yardımcı olabilir ve genel sağlığınızı iyileştirebilir. Hekimler 18 ila 60 yaşları arasındaki yetişkinler için günde en az yedi saat uyku önermektedir.