Güler Psikoloji - Blog

İş Yerinde “Gaslighting”: Nasıl Mücadele Edebilirim?

“Gaslighting” Nedir?

Birisi eğer sizi, hali hazırda yanlış olduğunu bildiğiniz bir şey üzerine ısrar ederek, kendi hafızanızdan şüphe duymanızı sağlarsa, bu “gaslightingdir”. İlişkilerde ve arkadaşlıklarda sıkça görülen bu manipülasyon taktiği, günümüzde iş yerinde de oldukça sık görülmektedir. Mağdurun kendisine zorla uygulanan aldatmacayı fark etme olasılığını azaltmak için, bu strateji uzun bir süre boyunca uygulanır ve “gaslighting” e maruz kalan kişinin kendi kişiliğinden, hafızasından, bilgilerinden ve hatta ruhsal sağlığından şüphe duymasına neden olabilir.

Gaslighting sizi çaresiz hissettirebilir ve doğru olarak kabul ettiğiniz şeyleri geçersiz kılabilir, bu da bir tür duygusal manipülasyon ve zorbalıktır. Bu manipülasyon taktiğini uygulayan bireyler, gerçeği manipüle etme ve sahip oldukları bilgileri kurbanlarına karşı kullanma konusunda yeteneklidirler.

Gaslighting genellikle işyerinde güçlü bir konumda olan veya sevilen biri tarafından uygulanır, bu da mağdurların bu zehirli iş arkadaşını şikayet etme olasılığını azaltır. Ne kadar uzun süre kontrol edilmeden devam ederse, neyin gerçek olup olmadığı konusunda kendinizden şüphe etmeye başlama olasılığınız o kadar artar.

İş Yerimde “Gaslighting”e Uğradığımı Nasıl Anlarım?

1 – Öncelikle yaşadığınız şeyin gaslighting olup olmadığını doğrulamalısınız:

• Deneyimlediğiniz şeylerin üzerinden gidin ve içerisinde bulunduğunuz durumları  incelemeye gayret edin. Gaslighter’lar kurbanlarını kendi gerçekliklerinden ve değerlerinden şüphe duymalarını sağlayarak kasıtlı olarak bastırmaya ve onlara hükmetmeye çalışırlar. Kağıt üzerinde bile söylediklerine itiraz ederler. Kendi kusurlarını başkalarına yansıtarak sürekli kendilerini savunurlar. Bu etraflarındaki kişilerden daha ‘üstün’ olduklarını kanıtlama ve herkesten daha fazla yetki ve güç sahibi olma ihtiyaçlarından kaynaklanır. Bu ihtiyaçlar, beceriksizlik, yüksek dozda sinirlilik, narsisizm, kıskançlık gibi çeşitli mental sağlık sorunlarından kaynaklanıyor olabilir. Eğer deneyimleriniz içerisinde bu tip davranış paternleri gözlemliyorsanız, iş yerinde gaslighting’e maruz kalıyor olma olasılığınız yüksektir.

2 – Sürekli olumsuz geri bildirimler ile karşılaşıyorsanız:

• Birisi size sürekli olarak işteki performansınız hakkında haksız yere kötü şeyler söylüyorsa, muhtemelen o kişi ya da kişiler sizi psikolojik bir baskı altına almak istiyordur. Yapıcı eleştiri eksikliği, iş yerinde gaslighting’in açık bir göstergesidir. Bazen de kendinizi beceriksiz gibi hissetmenize neden olabilirler ve bu da öz güven problemlerine yol açarak performansınızı ciddi şekilde etkileyebilir. Ancak olumsuz geri bildirimleri değerlendirmek zor olabilir, özellikle de bu tip eleştiriler patronunuzdan veya otorite sahibi başka bir kişiden geliyorsa. Eleştirilerinin doğru olup olmadığını belirlemeniz burada oldukça önemli. Aldığınız girdilerin gaslighting’e işaret edip etmediğini görmek için bir ekip üyesine danışın. Liderinizin veya patronunuzun söylediklerini tam olarak anlattıktan sonra aynı fikirde olup olmadıklarını sorun. Eğer onlar da bu ısrarlı bir şekilde sürekli ifade edilen olumsuzluğun haksız olduğunu düşünüyorlarsa, bir süre gözlem yapmaya devam ettikten sonra, gaslightinge maruz kalıyor olduğunuz kanısına varma ihtimaliniz oldukça yüksek.

3 – Başkalarının yaşadığı benzer deneyimleri araştırın:

• Bir gaslighter’ın iş yerindeki istismarı bazen tek bir çalışanı hedef alır. Sıklıkla yollarına çıkan birçok kişiyi fark eder ve onları da yanlış yönlendirirler. Bu nedenle çevrenizde neler olup bittiğini gözlemlemeniz ve sorgulamanız çok önemli. Bu manipülasyon taktiğini size uygulayan kişinin diğer insanlarla ilişkileri nasıl? Etrafınızdaki diğer insanlara da aynı şekilde davranıyor mu yoksa sizi hedef almış durumda mı? Güvendiğiniz birkaç iş arkadaşınıza, benzer düzeyde bir muameleye maruz kaldıklarını iddia etmeleri halinde gaslighting davranışını belgelemeye istekli olup olmayacaklarını sorabilirsiniz. Bu şekilde, şikayet eden sadece siz olmayacaksınız. Gücün sayılardan geldiğini unutmayın.

4 – Önemli karar alma süreçlerine davet edilmiyorsanız ya da bu tip süreçlerden sürekli dışlanıyorsanız:

• Gaslighting yapan kişi, sizi hiçbir zaman ikna edici bir gerekçe sunmadan önemli konferanslardan, tartışmalardan ve projelerden dışlayacaktır. Neden dahil edilmediğinizi sorduğunuzda sizi abarttığınıza veya yanlış bilgilendirildiğinize ve o konuşmaya dahil olmanıza gerek olmadığına ikna etmeye çalışacaklardır. Yaptığınız iş için önemli olsa bile, sizi bir şeyin önemli olmadığına ikna edeceklerdir. Özellikle sık sık ofise gitmiyor ve uzaktan çalışıyorsanız, ve her zaman dışarıda bırakıldığınızı hissediyorsanız, bu gaslightinge maruz kaldığınızın bir belirtisi olabilir.

5 – Sizi gaslightinge maruz bırakan kişiye meydan okumakta zorlanıyorsanız:

• “Çok mantıksız davranıyorsunuz.”, “Çok sert tepki verdiğinizi düşünmüyor musunuz?”

Bu gibi yorumlarla saldırgan sadece duygularınızı küçültmekle kalmaz, aynı zamanda eylemlerinin sorumluluğunu da üstlenmekten kaçınır. Suçlunun siz olduğunuza inanmaya başlarsınız. Ayrıca, zekanızdan şüphe etmenize ve sesinizi yükselttiğiniz için kendinizi aklınızı yitiriyormuş ve kontrolü kaybediyormuş gibi hissetmenize neden olabilirler. Bu da görmezden gelmeye devam etme olasılığınızı artırır.

6 – Sürekli olarak daha küçük ya da ‘önemsiz’ olarak görülen projelere kaydırılıyorsanız:

• Sizi gaslightinge maruz bırakan kişi eğer bir otorite figürü ise (ki çoğu zaman öyledir), bu kişi sizi meşgul eden ancak gerçek bir etkisi olmayan anlamsız işlere yönlendirebilir. Bu, etkinizi zayıflatmak ve performansınızı engellemek için bir girişim olabilir. Böylece değerlendirmeler geldiğinde gösterecek hiçbir şeyiniz olmaz, çünkü hiçbir zaman kayda değer bir iş almadınız ve konuşacak bir başarınız ya da katkınız olamayacak.

7 – Yanlış söylentiler duyuyorsanız:

• Gaslighting yapan kişi, arkanızdan konuşarak sizin ve/veya etrafınızdakilerin gerçekliğe bakışını zayıflatmaya çalışabilir. Gaslighter, iş arkadaşlarınızı size karşı kışkırtarak durumun kontrolünü elinde tutabilir ve kendinizi kötü hissetmenize neden olabilir. Doğru olmayan söylentiler duyuyorsanız, söylentilerin nereden geldiğini bulmaya çalışın. Bu tip durumlarda, söylemlerin nerden geldiğini takip ederek, potansiyel “gaslighter”ı bulabilirsiniz. Durum ne olursa olsun kendinizi savunma ve söylentileri çürütme hakkına sahipsiniz.

Bu Belirtileri Gözlemliyorsam, İş Yerinde Maruz Kaldığım “Gaslighting” ile Nasıl Başa Çıkabilirim?

1 – Yardım alın ve kendinizi önceliklendirin:

• Gaslighting sorununuzu ele alırken öz bakımınıza zaman ayırmanız, hem ruhsal hem de fiziksel sağlığınız açısından, oldukça önemli. Bu durumdan sizin sorumlu olmadığınızı ve yanlış bir şey yapmadığınızı içselleştirin. Kuruluşunuzdan biriyle değil, tarafsız bir üçüncü şahısla konuşun. Bu, zararlı davranışı içselleştirmeden perspektif içinde tutmanıza yardımcı olabilir. Bakış açınızı daha iyimser bir hale dönüştürmek için, olumsuz bir şekilde kendi kendine konuşmayı azaltmaya odaklanın. Kendinize yaşadığınız istismarın hak ettiğiniz bir şey olmadığı konusunda tekrar güvence verin.

2 – Konuşmalarınızı takip edin:

• Gaslighting yapan kişi ile konuşurken not aldığınızdan ve bir konuşma günlüğü tuttuğunuzdan emin olun. Söylenenleri veya değiştirilenleri kaydetmek ve belgelemek için mümkün olduğunca çok iletişim aracı kullanın. Mümkünse, toplantılar sırasında tanık bulundurun veya e-postalara önlem olarak bir ekip arkadaşınızın e-posta adresini ekleyin. Mümkünse, konuşurken olabildiğince açık olun. Görüşmelerinizin gerçek zamanlı bir kaydına sahipseniz, gaslighting uygulayan kişinin dürüstlüğünüzden şüphe etmesi ve anlaşmaları bozması daha zor olacaktır. Bunu yaparak, gerçekten gaslightinge maruz kalıp kalmadığınızı da belirleyebilirsiniz.

4 – Gaslighting hakkında bilgi sahibi olun:

• İğnelemeleri kişisel algılamaktan kaçınmak zordur. Bununla birlikte, sorunun gaslightingi yapan kişide olduğunu kabul edin. Genellikle kendi hayatlarının kontrolünü geri almak veya düşük öz saygılarını iyileştirmek için sizi kontrol etmeye çalışıyorlardır. Kuşkusuz sağlıksız davranışlar için hiçbir geçerli gerekçe yoktur. Yine de davranışlarına bu gözle bakarsanız, davranışlarını daha az kişisel algılayabilir ve ilişkinizde bir miktar kontrolü geri alabilirsiniz.

5 – Yanlış eylemlere karşı sesinizi yükseltin

• Gaslighting etkilidir çünkü sizi şaşırtır ve güveninizi sarsar. Sizi gaslightinge maruz bırakan kişiye, bu davranışların sizi üzmediğini gösterirseniz, kişi bu efora değmeyeceğini düşünmeye başlayıp sizi rahat bırakabilir. Gaslighting sıklıkla aldatma ve yalan söylemenin yanı sıra hakaret ve yalanları da içerir. Bu davranışı kibar ve açık bir şekilde dile getirerek hoş görmeyeceğinizi bilmelerini sağlayabilirsiniz. Sesinizi yükseltmekten çekinmeyin çünkü bunu yapmak gaslighting uygulayan kişiyi, ve genel olarak narsistik özelliklere sahip olan kişileri, size daha fazla saygı duymaya teşvik edecektir. Hakaretlerini şakalarla örtbas etmeye çalışabilir veya “sadece yardımcı olmaya çalışıyorum” ifadesini kullanabilirler. Sanki anlamamışsınız gibi şakayı netleştirmelerini istediğinizde bu taktiklerin sizde işe yaramayacağını fark edebilirler. Tüm bunlar, çalışanların genellikle takdir edilmediklerini hissetmelerine yol açar ve bu da üretkenliklerine zarar verebilir. Bu nedenle, bu davranışla mücadele ettiğinizden ve genel bir takdir kültürünü teşvik ettiğinizden emin olun.