Güler Psikoloji - Blog

“People Pleasing” (Herkesi Memnun Etme Davranışı) Nedir? Bu Davranış Kalıbı Neden Ortaya Çıkar? Ve Daha Fazlası

Sürekli insanları memnun etmeye çalışan kişi “people pleaser” olarak tanımlanır. Bir people pleaser, kendini öne çıkarmak istemez ve fikirlerini savunmaktan kaçınır. Her zaman aynı fikirdeymiş gibi davranır. Fedakarlık konusunda abartılıdır. Hayır demekten çekindiği için kendi ihtiyaçlarını ihmal eder. Genellikle davranışlarında korku ve güvensizlik hakimdir. Başkalarının ne düşündüğü ile fazla ilgilidir. Başkalarının onay vermesinden keyif alır. Yapılan araştırmalarda, karşısındakini memnun etmeye odaklanan insanların çok uyumlu, sakin ve sadık insan olduğu yönündedir. İletişimde olduğu kişilerden aynı derecede karşılık bekler, karşılık alamadığı noktada ise büyük hayal kırıklığı yaşar. Bu nedenle aşırı fedakarlık, kişinin karşılık alamadığı durumlarda ilişkilerini de negatif yönde etkiler.

Siz de ilişkilerinizde kendinizden önce başkalarının önceliğini düşünüyorsanız, hayır demek sizin için çok zorsa, davranışlarınız onaylandığı zaman kendinizi iyi hissediyorsanız, çok sık özür dileme davranışında bulunuyorsanız ve hep geri adım atan taraf siz oluyorsanız burada “ people pleasing” yani başkalarını memnun etme durumundan söz etmek mümkündür. Neden insanları memnun etmek isteriz? İnsanları memnun etme çabası nedir?

People Pleasing Nedir?

Öncelikle insanları memnun etme davranışının temelinde aile kavramı vardır. Kişinin nasıl yetiştirildiği ile doğrudan bağlantılıdır. Çocukluk döneminde tutarsız olan ebeveynle iletişimi koruyabilmek için, çocukta karşısındakini memnun etme davranışı gelişir. Yani çocuğun ebeveyni tarafından kabul görmek için geliştirdiği bir davranıştır. Bu davranışın temelinde de terk edilme korkusu vardır. Sıklıkla insanları memnun etmeye odaklanmış olan bir kişinin ebeveynleri; çocuklarının ne hissettiğini, neye ihtiyacı olduğunu anlamaya çalışmayan, duygularını önemsemeyen ve neler yapması gerektiğini söyleyen kişilerdir. Sürekli memnuniyetsiz, eleştiren hatta küserek çocuğuna duygu sömürüsü yapan ebeveyn modelidir.

Tutarsız davranışlar karşısında çocuk, ebeveynlerini gururlandırabilmek için elinden geleni yapar. Bu nedenle çocukluk döneminde ebeveynini memnun edebilmek ve onayını kazanabilmek için bu davranış modeli kişiye yerleşir. Bu davranış modelinde çocuğa kurallara uyduğun takdirde değerlisin mesajı verilir. Bu kişi mutlu etme konusunda takıntılı olarak büyür ve insanları memnun edici davranışlar geliştirmeye başlar. Bu davranışın altında daha derinde özgüven eksikliği vardır. Kişi kendi benliğine yeterince değer vermediği için, diğer insanların onayına ihtiyaç duyar ve çevresindeki kişileri memnun etmek için çabalamaya devam eder.

Günlük Hayatta Bu Davranış Kalıbı Kendini Nasıl Gösterir?

People pleasing, ya da herkesi memnun etme davranış kalıbına sahip bireyler;

• İnsanları memnun etmediğinde ya da sosyal onay almadığında sevilmeye layık bir insan olmadığını düşünür.
• İnsanların düşünceleri hakkında çok düşünür. İnsanların isteklerini reddettiğinde, kötü ya da bencil biri olarak tanınacağından endişe duyar.
• Aşırı uyumludur.
• Öz saygısı düşüktür. Potansiyelinin farkında değildir.
• Sürekli özür diler. Yanlış bir davranışta bulunmasa dahi karşısındaki kişiye zarar verdiğini düşünerek özür diler.
• “Hayır” demekte aşırı zorlanır.
• Sürekli suçlu hisseder.

Kendimiz People Pleasing Davranış Kalıbına Sahip Olduğumuzu Nasıl Anlayabiliriz?

• En belirgin özellik “Sınır koyamamak”. İnsanları üzmemek için hayır diyememek.
• “Onay arayışı”: sürekli bir diğerinin onayını aramak ve eğer onay almazsa güvende hissetmemek, bununla ilgili yoğun kaygı duymak. 
• Eleştiriler karşısında aşırı hassas olmak; en ufak bir eleştiride yoğun suçluluk, başarısızım inancı, üzüntü
• Sıra asla kendi ihtiyaçlarına gelmez, öncesinde diğerleri için yapılması gereken hep başka şeyler vardır.
• Hep nazik, çok olumlu, yardımsever ve sevgi dolu bir profil çizmeye çalışırlar.

Herkesi Memnun Etme Davranış Kalıbı Neden Ortaya Çıkar?

Genelde erken çocukluk dönemindeki yaşantılar sonucu oluşur. Bunu ebeveynlerimizden görerek öğrenmiş olabiliriz ya da duygusal denge durumu stabil olmayan bakım veren ya da yakın çevrenin yoğun olumsuz tepkiler vermesini engellemek için gelişen bir savunma yöntemi olabilir (uslu, sesi çıkmayan, ne denirse yapan çocuk). Sevgi ve şefkat vermekte zorlanan ebeveynlerin çocukları da bu tarz yetişkinler olabilir. Böylece başkalarının sevgi ve ilgisini kazanmak için kendi istek ve ihtiyaçlarını ikinci plana atarlar. Özgüven eksikliği, reddedilme ve terkedilme korkusu bu eğilimi artırabilir.

• Çocukluk Dönemindeki Uyumsuz Şemalar: Young’a göre erken dönem olumsuz şemaları çocukluğumuzdan beri çevremizde gördüğümüz tüm davranış, düşünce ve anılardan oluşmaktadır. Kişinin çocukluktan itibaren değer görmemesi, yaptıklarının takdir edilmemesi, koşullu kabul görmesi, aşırı eleştirel ve kontrolcü ebeveynlere sahip olması başkalarına yönelimlilik şemalarını ortaya çıkarabilir. Bu şemalar da kişinin insanları aşırı memnun etmeye çalışmasına sebep olabilir.
• Reddedilme, Ceza ya da Yalnız Kalma Korkusu: Kişi çocukluk döneminde ebeveynin istemediği bir davranışı gerçekleştirdiğinde aileden ceza almış, yalnız bırakılmış olabilir. Kişi bu durumları tekrar yaşamamak için insanların isteklerini kendi ihtiyaç ve isteklerinin önüne koyabilir.
• Düşük Özsaygı ve Akılcı Olmayan İnançlar: People pleasing davranışı çoğunlukla “ben yeterli değilim ancak başkalarını memnun edersem değerli olurum” düşüncesine dayanmaktadır. Düşük özsaygının göstergesi olan bu düşünce Ellis’in Akılcı Olmayan İnançlar Kuramı ile açıklanabilmektedir. Ellis’e göre bazı insanlar, kendilerini ancak başkaları onları sever, takdir eder ve onaylarsa değerli hisseder. Bu yüzden kişi, değerli olduğunu hissetmek için çevresindekileri memnun etmeye çalışır. Ancak bu durum, kişinin kendi değerini dışarıdan gelen tepkilere göre belirlemesine neden olur.
• Toplumsal ve Kültürel Etki: Toplulukçu kültürde yaşayan insanlar, bireyci kültürde yaşayanlara göre diğerlerini daha çok memnun etmeye çalışır. Çünkü bu toplumlarda diğerlerinin ne dediği çok önemlidir. Uyum, bağlılık, fedakârlık, toplumsal sorumluluk ön plandadır. Kararlar toplumla, toplumun yararına olacak şekilde alınır. Böyle bir kültürde yaşayan bireyin aidiyet hissinin oluşması için diğerlerinin ne dediğine önem vermesi, onlara uyum sağlaması gerekir.

Herkesi Memnun Etme Davranışı Hangi Sonuçları Doğurur?

• Tükenmişlik ve Öfke Birikimi: Sürekli başkalarına uyum sağlamak kişiyi psikolojik ve fiziksel açıdan yorabilir. Bastırılan bu ihtiyaçlar bir süre sonra duygusal tükenmeye ve duygusal patlamalara sebep olabilir.
• Kendilik Algısının Zayıflaması: Kişinin sürekli ihtiyaçlarını göz ardı etmesi bir süre sonra “Ben kimim, ne istiyorum?” gibi sorulara cevap vermesini zorlaştırır.
• Sağlıklı Olmayan İlişki: Kişinin ilişkilerinde isteklerini açıkça ifade edemeyişi bir süre sonra derin ilişkiler kurmasını zorlaştırır.
• Anksiyete ve depresyon riski artabilir.

People Pleasing Davranış Kalıbından Nasıl Kurtulabiliriz?

Sınırlarınızı oluşturun. Bunun için öncelikle ne zaman, ne yapmak istediğinizi bilmeniz önemlidir. Önce kendinize zaman ayırın. Karşınızdaki kişiler aşırı talepkar olduğu zaman, sevmediğiniz veya yapamayacağınız davranışları belirtin. Sağlıklı sınırlar oluşturduğunuz zaman kendinizi daha güçlü hissedeceksiniz.

Hayır demeyi öğrenin. Net olmaya çalışın, hayır derken mazeret üretmeyin. Gereksiz ayrıntılar eklemeyin. Hayır demek size kendinizi ilk başta suçlu hissettirebilir. Bunu bir sorun olarak görmeyin. Kendi ihtiyaçlarınızı belirleyin ve diğer insanlara hayır derken bu ihtiyaçlarınızı dile getirin, kararlı bir şekilde söyleyin. Eğer karşınızdaki kişi ısrarcı davranmaya devam ediyorsa, bu durumun size nasıl hissettirdiğini uygun bir dille ifade etmeye çalışın. Bazı insanlar ne yapsanız da hiçbir şeyden memnun olmayabilir. Bu kişilerin memnuniyetsizliğinin sizinle doğrudan bir ilişkisi olmadığını kendinize hatırlatın. Bu durum o kişinin kendisiyle alakalıdır. O kişiyi memnun etme çabanızın ne kadar değersiz olduğunu fark etmeye başladığınız zaman, bu durumun size ne kadar zarar verdiğini de anlayacaksınız.

Eleştirilere karşı baş edebilmeyi öğrenin. Aslında, karşıdakini memnun etme çabasının altında gelen eleştirilerle nasıl baş edeceğinizi bilememe durumu vardır. Her zaman aynı fikirde olmak zorunda değilsiniz. Her gelen eleştiriye cevap vermek zorunda değilsiniz. Bu bir problem değildir, sadece baş edemediğinizi düşündüğünüz anlarda durup derin bir nefes alın ve cevap verme zorunluluğunuz olmadığını kendinize hatırlatın.

Öz bakım uygulamaları yapın. Kendinize zaman ayırarak, ihtiyaçlarınızın farkına vardığınız zaman daha sakin, yenilenmiş ve enerjik hissetmeye başlayacaksınız. Sağlıklı yemekler yapmak ve yemek, egzersiz, meditasyon, nefes egzersizleri, farkındalık çalışmaları, spor, hoşlandığınız aktiviteler ve sevdiğiniz insanlarla vakit geçirmek. Kısacası; kendinize iyi bakmak bile başkalarını memnun etmeyi bırakmanıza yardımcı olacaktır.

Özetle, ilişkiler alma-verme dengesine sahiptir. Bir ilişkide bir taraf sürekli verici davranıyorsa, karşı tarafı sürekli memnun etmeye çalışıyorsa burada diğerinin isteklerini sağlamak için kendi ihtiyaçlarından vazgeçen bir taraf vardır. Çevrenizdeki insanları memnun etmek size keyif verse bile, karşılığında sizin de alabileceğiniz adımlar atılması gerektiğini kendinize sık sık hatırlatın. Kendi değerinizin farkına vardıkça, başkalarına yeri geldiğinde hayır diyebildikçe, eleştiri karşısında sağlam bir duruş sergileyebildikçe ve kendinize saygı duymayı öğrendikçe diğerlerinin onayına ihtiyacınız kalmayacaktır.